Unia Literacka dołącza do Koalicji Kultury i wspólnie apelujemy do Ministry Kultury o podpis pod rozporządzeniem o tzw. czystych nośnikach
Opublikowano: 31.03.2026 przez
#jedenpodpis dzieli twórców polskiej kultury od uczciwej rekompensaty za udostępnianie dzieł, a polską kulturę od możliwości rozwoju. To podpis ministry kultury Marty Cienkowskiej pod rozporządzeniem Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego aktualizującym listę tzw. czystych nośników. Dlatego twórcy zrzeszeni w Koalicji Kultury wystosowali do ministry kultury list, w którym apelują o przyspieszenie prac. Od 2008 roku obowiązują przepisy, w których wśród czystych nośników nie ma komputerów, a są kasety magnetofonowe.
Czym jest Koalicja Kultury
Koalicja Kultury zrzesza przedstawicieli kilkudziesięciu branżowych stowarzyszeń reprezentujących dziennikarzy, pisarzy, filmowców, aktorów, muzyków, artystów plastyków, fotografów, wydawców prasy, wydawców książek i producentów filmowych.
Inauguracyjne spotkanie zorganizowanie przez Koło Młodych SFP, Stowarzyszenie Filmowców Polskich oraz ZAPA odbyło się 23 marca 2026 roku.
Wypracowaliśmy wspólne stanowisko w sprawie nowelizacji rozporządzenia Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego aktualizującego listę urządzeń objętych opłatą od czystych nośników. 30 marca 2026 roku wystosowaliśmy list do ministry kultury Marty Cienkowskiej.
Czym jest opłata od czystych nośników i dlaczego rozszerzenie ich listy jest takie ważne
Opłata od czystych nośników to mechanizm niewielkiego ryczałtu (1-2 proc.), który jest odprowadzany przez producentów i dystrybutorów sprzętu mogącego służyć do odtwarzania i kopiowania utworów. Ma on służyć rekompensacie za to, że prawo zezwala na bezpłatne wykorzystywanie, kopiowanie i dzielenie się z bliskimi utworami z legalnych źródeł, bez konieczności uzyskiwania zezwolenia twórcy.
Ostatnia znacząca reforma systemu opłat od czystych nośników miała miejsce w 2008 roku. Dlatego na obowiązującej liście urządzeń objętych opłatą wciąż znajdują się kasety VHS, magnetowidy czy kasety magnetofonowe, a nie ma komputerów, smartfonów, telewizorów czy tabletów.
23 lipca 2025 r. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego opublikowało projekt rozporządzenia aktualizującego listę urządzeń objętych opłatą. Na przełomie lipca i sierpnia 2025 roku odbyły się konsultacje społeczne, w których wzięli udział przedstawiciele najważniejszych organizacji reprezentujących twórców kultury.
Pomimo publicznych deklaracji składanych zarówno przez przedstawicieli władz Ministerstwa, rozporządzenie nie tylko nie weszło w życie z dniem 1 stycznia br., lecz – do końca marca 2026 – nie zostało nawet podpisane.
17 lutego 2026 w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego odbyło się spotkanie z przedstawicielami Stowarzyszenia Filmowców Polskich oraz Koła Młodych SFP, podczas którego ministra Marta Cienkowska zadeklarowała podpisanie, rozporządzenia aktualizującego listę tzw. czystych nośników w ciągu najbliższych trzech miesięcy.
Warto pamiętać, że:
Polska pozostaje jednym z ostatnich europejskich krajów (obok takich państw jak np. Białoruś czy Albania), który nie zaktualizował listy nośników objętych opłatą o nowoczesne urządzenia.
Sektor kultury i przemysłów kreatywnych zatrudnia obecnie ponad 300 tysięcy osób i odpowiada za blisko 4 proc. polskiego PKB. Wspieranie go jest racjonalną i długofalową decyzją rozwojową państwa.
Przedłużająca się zwłoka w opublikowaniu rozporządzenia naraża Skarb Państwa na konieczność zapłaty odszkodowania z tytułu niezgodności polskich regulacji z prawem unijnym.
Brak działania ze strony Ministerstwa Kultury sprawia, że zagraniczne korporacje wciąż czerpią w naszym kraju ogromne zyski ze sprzedaży elektroniki kosztem środowisk kreatywnych – choć to przecież ich twórczość realnie napędza sprzedaż tych urządzeń.
O czym jest list Koalicji Kultury do ministry kultury Marty Cienkowskiej i kto się pod nim podpisał
W liście wysłanym przez Koalicję Kultury do ministry kultury Marty Cienkowskiej czytamy:
„Reprezentując tak liczną zbiorowość twórców, artystów i producentów chcielibyśmy zaapelować do Pani Minister o pilny podpis pod tym niezwykle ważnym dla nas rozporządzeniem. Jest to akt prawny o kluczowym znaczeniu dla przyszłości całej polskiej kultury, który realnie wpływa na jej kondycję, a także na warunki jej rozwoju oraz jej konkurencyjność w Europie. Jako Koalicja Kultury, pragniemy wyrazić także poparcie dla podjętych już przez Panią Minister działań na rzecz poprawy sytuacji polskiej kultury, w tym aktualizacji listy czystych nośników. Jesteśmy przekonani, że złożenie przez Panią podpisu pod proponowaną aktualizacją stworzy realną szansę na wprowadzenie bardziej sprawiedliwego systemu wynagradzania za korzystanie z efektów naszej pracy”.
Sygnatariusze listu to:
Elżbieta Benkowska – przewodnicząca Koła Młodych SFP
Andrzej Jakimowski – prezes Gildii Reżyserów Polskich
Maciej Sobczyk – przewodniczący Gildii Scenarzystów Polskich
Marek Frąckowiak – prezes Izby Wydawców Prasy
Maciej Zieliński – przewodniczący Koła Kompozytorów Muzyki Filmowej SFP
Stanisław Zaborowski – prezes Krajowej Izby Producentów Audiowizualnych
Brunon Hawryluk – Natural Born Writers
Joanna Szymańska – prezeska Polskiej Gildii Producentów
Grzegorz Majerowicz – prezes Polskiej Izby Książki
Antoni Burzyński, Martyna Miller – przewodniczący i wiceprzewodnicząca zarządu Obywatelskiego
Forum Sztuki Współczesnej
Marcin Konarzewski – prezes Polskiego Stowarzyszenia Montażystów
Piotr Śliskowski – prezes Stowarzyszenia Autorek i Autorów Zdjęć Filmowych PSC
Barbara Jóźwiak – prezeska Stowarzyszenia Autorów i Wydawców „Copyright Polska”
Renata Krzewska – prezeska Stowarzyszenia Dziennikarzy i Wydawców „Repropol”
Grzegorz Łoszewski – prezes Stowarzyszenia Filmowców Polskich
Jerzy Kornowicz – prezes Stowarzyszenia Kreatywna Polska
Łukasz Kacprowicz – prezes Stowarzyszenia Producentów Polskiej Animacji
Joanna Gierak-Onoszko – prezeska Unii Literackiej
Dominik Skoczek – dyrektor Związku Autorów i Producentów Audiowizualnych ZAPA
Jan Tomaszewicz – prezes Związku Artystów Scen Polskich
Urszula Święcicka – prezes Związku Polskich Artystów Plastyków
Robert Gulaczyk – przewodniczący Związku Zawodowego Aktorów Polskich
Witold Płóciennik – przewodniczący Związku Zawodowego Filmowców
Leszek Biolik – przewodniczący Związku Zawodowego Muzyków RP