PFL – POLSKI FUNDUSZ LITERATURY
Opublikowano: 06.12.2024 przez
Postulujemy utworzenie Polskiego Funduszu Literatury (PFL), który będzie narzędziem rzeczywistego i efektywnego wsparcia twórców, wydawców, księgarń, bibliotek, a także czytelniczek i czytelników. Uważamy, że tylko rychłe uruchomienie programu, opartego na skutecznych rozwiązaniach już znanych i stosowanych w innych branżach, pomoże uratować polską literaturę, która znajduje się w stanie postępującej zapaści.
Literatura jest wizytówką Polski, przestrzenią życiową polskiego języka i budulcem wspólnej tożsamości, a mimo to pozostaje jedną z najgorzej dofinansowanych dziedzin kultury. Potrzebuje ona silnego mecenatu, a silnego mecenatu nie ma bez zasobnego budżetu.
Ministerstwo Finansów rozważa – na prośbę wydawców – obniżenie od 2026 roku stawki VAT na książki do 0 proc. Uważamy, że to pomysł niefortunny, wręcz szkodliwy: obniżenie VAT może dać przejściową ulgę niektórym wydawcom i dystrybutorom, lecz nie rozwiąże realnie żadnego strukturalnego problemu rynku książki, a jedynie zuboży państwo. Cała ta ogromna suma (szacowana podczas listopadowego Współkongresu Kultury przez Ministra Finansów, Pana Andrzeja Domańskiego, na 500 milionów złotych) ostatecznie zostanie skonsumowana przez marże najbogatszych graczy na rynku i trafi na ich konta.
Naszym zdaniem literaturze bardziej przysłuży się utrzymanie dotychczasowej stawki VAT i przeznaczenie wpływów z tego podatku, wypracowanych wszak przez branżę książkową, na specjalny fundusz literatury, wspierający jej rozwój i promocję. Inspirujący jest tu przykład istniejącego od 2005 roku Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej, który uratował polskie kino od zapaści i zapewnił mu stabilne warunki rozwoju, a finansowany jest przede wszystkim z wpłat od branży audiowizualnej.
Dlatego jako Unia Literacka postulujemy, żeby pełna kwota 5% VAT trafiała do nowej instytucji: Polskiego Funduszu Literatury, jako kapitał bezpośrednio wypracowany przez rynek książki i do niego wracający. Uważamy, że dziś, kiedy literatura polska jest w stanie klęski żywiołowej, co przypomina sytuację, w jakiej polskie kino znalazło się latach 90., potrzebna jest instytucja, która ocali naszą twórczość i rynek książkowy.
Więcej w poniższym pliku z założeniami programowymi.
